O διαβήτης δεν πρέπει να σημαίνει στέρηση!

Διερευνώντας τον καλύτερο τρόπο να ελέγξουμε το σάκχαρο.

Το πώς πρέπει να διαμορφωθεί το φαγητό ενός ανθρώπου με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 αποτελεί αντικείμενο διαμάχης της επιστημονικής κοινότητας τα τελευταία 45 χρόνια. Ξεκινώντας από το 1969, όταν ο Dr. Richard Bernstein, πρότεινε μια δίαιτα φτωχή σε υδατάνθρακες ενάντια στις επιταγές του Αμερικάνικου Διαβητολογικού Συλλόγου, μέχρι και σήμερα, η έρευνα για τον καλύτερο χειρισμό του σακχάρου έχει πραγματικά περάσει από 40 κύματα.

Όπως ακριβώς ένα αμάξι, όσο περισσότερο το φροντίζεις, τόσο καλύτερα δουλεύει.

Για να κατανοήσουμε το διακύβευμα, αρκεί να παρομοιάσουμε το σώμα μας με ένα αυτοκίνητο. Η γλυκόζη (ή σάκχαρο) στο αίμα, για το σώμα και τον εγκέφαλο, είναι ότι η αντίστοιχη βενζίνη για το αυτοκίνητο. Κατ’ αντιστοιχία, η πτώση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα (σ.σ. υπογλυκαιμία) συνιστά το λαμπάκι της βενζίνης που ανάβει ζητώντας καύσιμο.

TFX66XBXTM

Σε ένα διαβητικό ασθενή, υπάρχει αντίστοιχα πρόβλημα στην καύση της βενζίνης από τον κινητήρα, οπότε έχουμε λάθος εκτίμηση των αναγκών σε καύσιμα. Η αντίστοιχη εικόνα της κετογένεσης (σ.σ. όταν αναγκάζουμε το σώμα να αντλήσει ενέργεια από την καύση λιπαρών οξέων και όχι γλυκόζης) είναι ένα αυτοκίνητο που προσπαθεί να προχωρήσει με τις αναθυμιάσεις αντί για βενζίνη ή «καίει λάδι» μαζί με τη βενζίνη.

Δεν γίνεται λοιπόν να φθάσεις στον προορισμό σου χωρίς να βάλεις βενζίνη, ή γλυκόζη στην περίπτωσή μας.

Σε κάθε περίπτωση το αυτοκίνητο πρέπει να βγαίνει στο δρόμο (σ.σ. άσκηση) και να μην είναι φορτωμένο (σ.σ. επιπλέον βάρος) για να αποδίδει καλύτερα.

Οπότε προκύπτει και το παρακάτω δίλημμα: ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να κινηθείς, όταν δεν είσαι σίγουρος για τα ακριβή επίπεδα βενζίνης στο ντεπόζιτο;

«Απεταξάμην το ψωμί…»

Από τη μια πλευρά, έχουμε όσους υποστηρίζουν ότι για να ελέγξουμε τις μεταπτώσεις του σακχάρου, θα πρέπει να μην το αυξάνουμε ιδιαίτερα από το φαγητό. Γι’ αυτό προτείνεται η μείωση των υδατανθράκων (δηλ. φρούτων, λαχανικών, αμυλωδών τροφίμων, γλυκών) στην ελάχιστη ποσότητα των 20gr/μέρα (1,2).

Κάτι που όντως είναι λογικό μεν, αλλά είναι πάρα πολύ δύσκολο να το ακολουθήσει κάποιος για παραπάνω από ένα μήνα. Η κετογένεση που προκαλείται δημιουργεί σημαντικές εξάρσεις (cravings) στις διατροφικές επιλογές, δυσχεραίνοντας σημαντικά τη συμμόρφωση (3). Πόσο μάλλον, όταν ο διαβητικός πρέπει να τροποποιήσει το φαγητό του με μακροπρόθεσμη προοπτική.

Μπορεί επίσης από τις μελέτες αυτές (1,2) να φαίνεται ότι με τον τρόπο αυτό μειώνεται η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, ωστόσο οι επικριτές υποστηρίζουν ότι αυτή προέρχεται από τη μείωση του σωματικού βάρους. Τέλος, η μεγάλη μείωση των υδατανθράκων συνεπάγεται αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης και λίπους, που σίγουρα θα επιβαρύνει τα νεφρά και το καρδιαγγειακό σύστημα, καθώς φαίνεται πως συντηρεί ή/και αυξάνει την αντίσταση στις δράσεις της ινσουλίνης (3).

bread-with-butter

«Εγώ δεν χαρίζω το ψωμάκι μου!»

Από την άλλη πλευρά, έχουμε όσους προτείνουν μια μέτρια πρόσληψη υδατανθράκων ημερησίως, της τάξης του 40-45% της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης. Τη σύσταση αυτή υποστηρίζουν οι Αμερικανικοί Διαιτολογικοί, Διαβητολογικοί και Καρδιολογικοί Σύλλογοι. Στην κατεύθυνση αυτή, έρευνες υποστηρίζουν ότι μια διατροφή με μέτρια περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες αλλά πλούσια σε φυτικές ίνες (σ.σ. από φρούτα, λαχανικά και προϊόντα ολικής άλεσης) βελτιώνει τα επίπεδα του σακχάρου μετά το γεύμα και μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο (3,4,5,6).

Όπως ανακάλυψαν οι Bernard et al το 2006 (7), ακόμα και η μεγάλη πρόσληψη υδατανθράκων, της τάξης του 75%, βελτίωσε τη χοληστερόλη και τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, όταν αυτή δεν περιείχε ζωικά τρόφιμα (σ.σ. χορτοφαγική δίαιτα, χωρίς γαλακτοκομικά). Παρόμοια, δεν βρέθηκε διαφορά σε πρόσληψη υδατανθράκων 60% έναντι 45%, όσον αφορά τον έλεγχο σακχάρου και χοληστερόλης, σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2.

Που καταλήγουμε;

Φαίνεται ότι και τα δυο σχήματα μπορεί να αποδειχθούν αποτελεσματικά, ωστόσο το τι ταιριάζει στον καθένα ελέγχεται κατά περίπτωση. Σίγουρα όμως αν αποσκοπούμε σε μακροπρόθεσμο έλεγχο του σακχάρου θα πρέπει να επιλέξουμε αυτό που μας εξασφαλίζει καλύτερη συμμόρφωση, ώστε να μη δημιουργούνται εκρήξεις και στερήσεις. Και τη συνθήκη αυτή αποδεικνύεται πως εκπληρώνει η  μέτρια πρόσληψη υδατανθράκων.

Ναι μεν, θα πρέπει να αντικατασταθεί η ζάχαρη με γλυκαντικά (και στα δυο σχήματα), αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να στερηθούμε το ψωμί, τα ζυμαρικά ή τα φρούτα. Αντίθετα, αν οι επιλογές μας είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες (σ.σ. αμυλώδη ολικής άλεσης και φρούτα με τη φλούδα) μετατρέπονται σε συμμάχους στην προσπάθεια ελέγχου του σακχάρου. Αρκεί ο ασθενής να μάθει να κινείται εντός του προϋπολογισμένου για αυτόν ποσού υδατανθράκων ημερησίως.

Αν λοιπόν δεν δημιουργείται αίσθημα στέρησης είναι πιο πιθανό να προσαρμοστεί καλύτερα ο διαβητικός ασθενής στον τρόπο που τον συμφέρει να επιλέγει φαγητό. Είναι πραγματικά πιο εύκολο απ’ ότι φαίνεται, αρκεί να υπάρχει μια δομημένη διατροφική εκπαίδευση και καθοδήγηση του ασθενούς από ειδικό.

Βιβλιογραφία (References)

  1. Gannon MC, and FQ Nuttall. Effect of a high-protein, low-carbohydrate diet on blood glucose control in people with type 2 diabetes. Diabetes. 2004 Sep; 53(9):2375-82.
  2. Yancy WS, Foy M, Chalecki AM, Vernon MC, and EC Westman. A low-carbohydrate, ketogenic diet to treat type 2 diabetes. Nutrition & Metabolism 2005, 2:34
  3. Weickert MO, Roden M, Isken F, Hoffmann D, Nowotny P, Osterhoff M, Blaut M, Alpert C, Gögebakan O, Bumke-Vogt C, Mueller F, Machann J, Barber TM, Petzke KJ, Hierholzer J, Hornemann S, Kruse M, Illner AK, Kohl A, Loeffelholz CV, Arafat AM, Möhlig M, Pfeiffer AF. Effects of supplemented isoenergetic diets differing in cereal fiber and protein content on insulin sensitivity in overweight humans. Am J Clin Nutr. 2011 Aug; 94(2):459-71. doi: 10.3945/ajcn.110.004374. Epub 2011 Jun 1
  4. McIntosh M, and C Miller. A diet containing food rich in soluble and insoluble fiber improves glycemic control and reduces hyperlipidemia among patients with type 2 diabetes mellitus. Nutr Rev. 2001 Feb; 59(2):52-5.
  5. Chandalia M, Garg A, Lutjohann D, von Bergmann K, Grundy SM, and LJ Brinkley. Beneficial effects of high dietary fiber intake in patients with type 2 diabetes mellitus. N Engl J Med. 2000 May 11; 342(19):1392-8.
  6. Anderson JW, Randles KM, Kendall CW, and DJ Jenkins. Carbohydrate and fiber recommendations for individuals with diabetes: a quantitative assessment and meta-analysis of the evidence. J Am Coll Nutr. 2004 Feb;23(1):5-17.
  7. Barnard ND1, Cohen J, Jenkins DJ, Turner-McGrievy G, Gloede L, Jaster B, Seidl K, Green AA, and S Talpers. A low-fat vegan diet improves glycemic control and cardiovascular risk factors in a randomized clinical trial in individuals with type 2 diabetes. Diabetes Care. 2006 Aug; 29(8):1777-83.

Μοιραστείτε το περιεχόμενο της σελίδας ...
Email this to someonePrint this pageShare on Facebook1Share on Google+0Share on LinkedIn2Tweet about this on Twitter

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , ,