«Να πιούμε ένα ποτάκι, να ζεσταθούμε»;

Μπαίνεις στο σπίτι παγωμένος από τον αέρα και το κρύο, βγάζεις τα παπούτσια και αλλάζεις τα ρούχα σου.

«Να βάλω ένα ποτάκι να ζεσταθώ», σκέφτεσαι, μιας και το σπίτι είναι ακόμα κρύο. Σε λίγο, τα μάγουλα θα κοκκινίσουν και θα νιώσεις ότι ιδρώνεις λιγάκι. Κάτι που υποδηλώνει ότι το αλκοόλ έχει μια επίδραση στη θερμοκρασία του σώματός σου, αλλά μπορεί όντως να σε ζεστάνει; Τι σημαίνει δηλαδή αυτή η ζεστασιά που νιώθεις, μετά από κάνα ποτά;

Πολλές από τις επιδράσεις της κατανάλωσης αλκοόλ μπορούν να αποδοθούν στις αγγειοδιασταλτικές του ιδιότητες, συμπεριλαμβανομένου του φαινομένου της κουβέρτας (beer blanket phenomenon) (1). Είναι αυτό το αίσθημα ζέστης από το αλκοόλ, που σε κάνει να νομίζεις ότι είσαι ανίκητος στο κρύο, ακόμα και αν κυκλοφορείς με το… κοντομάνικο! Όπως θα δεις όμως στη συνέχεια, δεν είναι καθόλου έτσι τα πράγματα…

Είναι φυσιολογικό να νιώθεις πως ζεσταίνεσαι;

Συγκεκριμένα, το αλκοόλ προκαλεί διαστολή αγγείων, παρακάμπτοντας τη ροή αίματος από τον πυρήνα προς την περιφέρεια (2,3,4). Η σωματική σου θερμοκρασία δεν αλλάζει στην πραγματικότητα, απλά ανακατανέμεις τη θερμότητα προς τα άκρα. Έρευνες υποδεικνύουν ότι η κατανάλωση μέχρι 5 ποτών (70 gr καθαρού αλκοόλ) σε μια φορά, σε εύκρατο περιβάλλον δεν επηρεάζει σημαντικά τη θερμοκρασία πυρήνα του σώματος (5). Γι’ αυτό, από τη στιγμή που το δέρμα είναι εξοπλισμένο με αισθητήρες ευαίσθητους στις αλλαγές της θερμοκρασίας, η ανακατανομή αυτή του αίματος, που συμβαίνει όταν πίνεις αλκοόλ, στέλνει πληθώρα μηνυμάτων αύξησης θερμοκρασίας στον εγκέφαλο.

Young romantic couple sitting on sofa in front of fireplace at h

Θα σε κάνει να ιδρώσεις…

Μπορεί να ακούγεται παράξενο, αλλά κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει επικίνδυνο. Το σώμα μας ανιχνεύει τις αλλαγές θερμοκρασίας, ώστε να μπορεί να προστατευτεί από την υποθερμία ή τα κρυοπαγήματα. Συνήθως λοιπόν, σε συνθήκες χαμηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος τα αγγεία συστέλλονται, ώστε να αίμα να κατευθυνθεί κατά προτεραιότητα στα ζωτικά όργανα. Το αλκοόλ όμως αναστρέφει αυτή τη διαδικασία. Επειδή το σώμα σου νομίζει ότι ζεσταίνεται, αρχίζεις να ιδρώνεις ώστε να μειώσει τη θερμοκρασία του! Σε συνδυασμό με τις γνωστικές επιδράσεις του αλκοόλ, μπορεί να προκύψουν σοβαρές επιπλοκές.

Η υποθερμία δεν είναι απλή υπόθεση

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, το ότι υπάρχουν αναφορές για θανάτους από υποθερμία, μετά από σοβαρή κατανάλωση αλκοόλ. Για να γίνει κάτι τέτοιο όμως πρέπει να παρατηρείται μειωμένη αντίληψη και αίσθηση του κρύου, παράδοξη αφαίρεση των ρούχων παρά τη χαμηλή περιβαλλοντική θερμοκρασία, υπνηλία και μη αφύπνιση από το κρύο.

Σύμφωνα με μια θεωρία, το αλκοόλ προκαλεί πτώση του σημείου ελέγχου στο θερμορρυθμιστικό κέντρο στον εγκέφαλο (σ.σ. υποθάλαμος), οπότε νιώθεις πιο άνετα σε ψυχρό περιβάλλον (6,7). Φαίνεται επίσης, ότι το αλκοόλ οδηγεί σε υποθερμία μόνο όταν προκαλέι υπογλυκαιμία, που μπορεί να συμβεί εξαιτίας ποτού χωρίς φαγητό ή συνδυασμού ποτού με άσκηση. Για το λόγο αυτό, διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο υποθερμίας οι πολύ αδύνατοι άστεγοι και οι χρόνιοι αλκοολικοί σε φτωχή διατροφή, που γδύνονται αφού ζεσταθούν (από το ποτό) και ξαπλώνουν ή πέφτουν έξω στο κρύο.

Young romantic couple sitting and relaxing in front of fireplace

Γιατί εμένα με επηρεάζει πιο γρήγορα το αλκοόλ;

Το αλκοόλ μεταβολίζεται στο ήπαρ από 4 ένζυμα: αφυδρογονάση αλδεΰδης (ALDH), αφυδρογονάση αλκοόλης (ADH), κυτόχρωμα P450 και καταλάση. Επειδή η δραστικότητα αυτών των ενζύμων ελέγχεται γονιδιακά, καθένας έχει πολύ διαφορετική ανοχή και αντίδραση στην κατανάλωση αλκοόλ (8).

Ακολούθως, το αλκοόλ που δεν αποδομείται στο ήπαρ εισέρχεται στην κυκλοφορία του αίματος και διανέμεται σε όλο το σώμα, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου. Όσο περνά ο χρόνος, το αίμα περνά πάλι από το ήπαρ, το αλκοόλ μεταβολίζεται σταδιακά μέχρι τελικά να καθαρίσει το σύστημα και να ξεμεθύσεις.

Δεν σε κάνει το αλκοόλ βιονικό…

Εν ολίγοις, δυο τρία ποτά μπορεί να σου προσφέρουν ένα θερμό αίσθημα χαλάρωσης αλλά δεν θα σε κάνουν βιονικό έναντι στο κρύο. Η θερμοκρασία του σώματός σου δεν αλλάζει, οπότε αν είναι να αρχίσεις να πετάς τα ρούχα σου, φρόντισε να έχεις κοντά τουλάχιστον μια σόμπα…

Ευχαριστώ πολύ για το χρόνο που επενδύσατε να διαβάσετε την αρθρογραφία μου! Αν θέλετε να ενημερώνεστε για κάθε νέο μου άρθρο, ελάτε να συνδεθούμε στο Facebook, κάνοντας “like” την προσωπική μου σελίδα στο σύνδεσμο http://www.facebook.com/milessisgeorge ή σε οποιοδήποτε από τα άλλα κοινωνικά δίκτυα που έχω παρουσία και βρίσκονται στο τέλος (footer) της σελίδας. Σας ευχαριστώ, Γιώργος Μίλεσης

References

  1. Real Clear Science. The Science of Alcohol: Beware the ‘Beer Blanket’; 2012. Available at: http://www.realclearscience.com/blog/2012/02/beer-blanket.html
  2. Malpas SC, Robinson BJ, and TJ Maling. Mechanism of ethanol-induced vasodilation. J Appl Physiol (1985). 1990 Feb; 68(2):731-4.
  3. Finch MB, Copeland S, Leahey WJ, and GD Johnston. Short-term effects of alcohol on peripheral blood flow, platelet aggregation and noradrenaline output in normal man. Int J Tissue React. 1988; 10(4):257-60.
  4. Maule S, Chaudhuri KR, Thomaides T, Pavitt D, McCleery J, and CJ Mathias. Effects of oral alcohol on superior mesenteric artery blood flow in normal man, horizontal and tilted. Clin Sci (Lond). 1993 Apr; 84(4):419-25.
  5. Johnston CE, Bristow GK, Elias DA, and GG Giesbrecht. Alcohol lowers the vasoconstriction threshold in humans without affecting core cooling rate during mild cold exposure. Eur J Appl Physiol Occup Physiol. 1996; 74(3):293-5.
  6. Kalant H, and AD Lê. Effects of ethanol on thermoregulation. Pharmacol Ther. 1983; 23(3):313-64.
  7. Paulev-Zubieta. Thermo-Regulation, Temperature and Radiation. In: New Human Physiology; chapter 21 (2nd Edition). Available at: http://www.zuniv.net/physiology/book/chapter21.html
  8. Niemelä O. Biomarker-Based Approaches for Assessing Alcohol Use Disorders. Int J Environ Res Public Health. 2016 Jan 27; 13 (2):166.

Μοιραστείτε το περιεχόμενο της σελίδας ...
Email this to someonePrint this pageShare on Facebook96Share on Google+0Share on LinkedIn3Tweet about this on Twitter

Tags: , , , , , , ,