Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη (της απώλειας βάρους), να ξέρεις πως το ταξίδι θα έχει απρόοπτα και καθυστερήσεις, αλλά ο προορισμός θα σε ανταμείψει!

«Μακάρι να ‘μουν σαν εσένα, να τρώω και να μην με νοιάζει! Αλλά βλέπεις, και ο αέρας που αναπνέω πλέον με παχαίνει. Και όσο λέω ότι δεν μπορώ να ασχοληθώ άλλο, τόσο η ζυγαριά δείχνει παραπάνω»!

«Άσε δε, που άμα ξεκινήσω δίαιτα δεν κουνιέται καθόλου η ζυγαριά, ούτε μισό κιλό την εβδομάδα! Τι έχω πάθει, καταραμένη είμαι;»

Προς δικαίωση των απανταχού παραπονούμενων, ερευνητές από το Αμερικανικό National Institute of Health βρήκαν στοιχεία που υποστηρίζουν την κοινή πεποίθηση ότι κάποιοι άνθρωποι χάνουν όντως λιγότερο βάρος, όταν περιορίζουν την ενέργεια (σ.σ. θερμίδες) που προσλαμβάνουν, σε συνθήκες δίαιτας.

Εσύ τι κάνεις, σπαταλάς ή αποταμιεύεις;

Οι Reinhardt και συνεργάτες στο Phoenix Epidemiology and Clinical Research Branch (PECRB), τμήμα του NIH’s National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, μελέτησαν 12 γυναίκες και άντρες με παχυσαρκία (1).

Χρησιμοποίησαν ένα ολόκληρο δωμάτιο ως έμμεσο θερμιδομετρητή, ώστε να μετρηθεί η ενεργειακή κατανάλωση των εθελοντών, από την ανταλλαγή αερίων O2 και CO2. Μέτρησαν λοιπόν την ενεργειακή κατανάλωση αρχικά (baseline) μετά από μια μέρα νηστείας και σε δεύτερο χρόνο μετά από 6 εβδομάδες υπό περιορισμό θερμιδικής πρόσληψης κατά 50%.

Αφού προσάρμοσαν τα αποτελέσματα για ηλικία, φύλο, φυλή και αρχικό βάρος, βρέθηκε ότι τα άτομα που έχασαν λιγότερο βάρος σε αυτό το διάστημα των 6 εβδομάδων, εκδήλωσαν και τη μεγαλύτερη μείωση μεταβολικού ρυθμού.

Οι άνθρωποι αυτοί θεωρείται ότι έχουν «αποταμιευτικό», σε σχέση με τον αντίστοιχο «πολυδάπανο» μεταβολισμό όσων έχασαν περισσότερο βάρος.

Όταν η μηχανή… ρίχνει στροφές

Υποστηρίζεται λοιπόν ότι όταν οι παχύσαρκοι άνθρωποι μειώνουν την ενεργειακή τους πρόσληψη (σ.σ. τρώνε δηλαδή λιγότερο), οι μεταβολικές αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα τους ποικίλλουν σημαντικά. Όσοι απ’ αυτούς έχουν «αποταμιευτικό» μεταβολισμό, φαίνεται πως χάνουν αναλογικά λιγότερο βάρος.

Εκτός από την αποθήκευση λίπους, το σώμα μας έχει αρκετές μεθόδους για να επιβιώνει από περιόδους με λιγότερο φαγητό ή νηστεία. Σ’ αυτές συγκαταλέγεται η προσαρμοσμένη θερμογένεση (adaptive thermogenesis), που περιλαμβάνει μείωση ενεργειακής κατανάλωσης, με αποτέλεσμα την πιο αργή απώλεια (2) και ταχύτερη επανάκτηση βάρους (2, 3).

Συνίσταται ως μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης σε συνθήκες ηρεμίας, λόγω μείωσης μυϊκής μάζας και επιβράδυνσης του μεταβολικού ρυθμού. Σ’ αυτό συμβάλει σε σημαντικό βαθμό η μείωση της θυρορμόνης Τ3 και της λεπτίνης, που επηρεάζουν σημαντικά την προσαρμοσμένη θερμογένεση (4,5). Μάλιστα, μελέτη σε παχύσαρκους ασθενείς υποστήριξε πως η προσαρμοσμένη θερμογένεση μπορεί να φτάσει μέχρι και 504 θερμίδες/ μέρα (6).

Αδικείσαι ή μήπως βάζεις (και) το χεράκι σου;

Αποδεικνύεται λοιπόν πως η ατομική φυσιολογία επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό το τελικό αποτέλεσμα. Τόσο το ατομικό γονιδίωμα, όσο και οι διαφορετικές προσαρμογές στον – ως ένα βαθμό – περιορισμό τροφής, έχουν ως αποτέλεσμα διαφορετική μείωση του ρυθμού απώλειας βάρους. Αυτό που δεν είναι γνωστό είναι το κατά πόσο οι μεταβολικές αυτές διαφοροποιήσεις είναι επίκτητες ή εκ γενετής.

Είναι λοιπόν τόσο πολυπαραγοντικό το σύστημα, που σίγουρα δεν μπορείς να συγκριθείς με τον… γείτονα! Πόσο μάλλον αν στην εξίσωση συμπεριλάβουμε και τις ατομικές πρακτικές: προσαρμογή στο διατροφικό πλάνο, εξάρσεις ή κατάχρηση γλυκών ή άλλων snack, διαφοροποίηση συμπεριφοράς το Σαββατοκύριακο, απόκριση σε συνθήκες πίεσης/stress/ ανίας ή «κλεισούρας».

 «Μάλλον, πρέπει να ιδρώσεις τη φανέλα»…

Όλα αυτά επιβεβαιώνουν τις παρατηρήσεις ότι κάποιοι άνθρωποι πρέπει να προσπαθήσουν πολύ περισσότερο για να χάσουν βάρος.

Βέβαια, ανεξαρτήτως της ατομικής φυσιολογίας, ένα εξατομικευμένο διατροφικό πλάνο, που συνδυάζει το βέλτιστο επιστημονικό χειρισμό της κατάστασης, με την εκπαίδευση και τροποποίηση όλων των προαναφερθέντων διατροφικών συμπεριφορών, είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό στην πλειονότητα των περιπτώσεων.

Θα πρέπει όμως παράλληλα, η όποια παρέμβαση να συνδυαστεί και με τακτική άσκηση (αερόβια, αλλά και με βάρη-αντιστάσεις) για σημαντικό χρονικό διάστημα, ώστε να εξομαλυνθούν οι όποιες αντιστάσεις από την προσαρμοσμένη μείωση του μεταβολικού ρυθμού. Καταλήγουμε λοιπόν ότι απαιτείται απόλυτα εξειδικευμένη προσέγγιση για να πετύχουμε ένα υγιές βάρος, ειδικά από τη στιγμή που εκδηλώνονται σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά περίπτωση.

Να θυμάσαι πάντα ότι οι «επιδόσεις» του διπλανού σου, δεν αποτελούν κριτήριο για εσένα. Δεν είναι αγώνας δρόμου, μοιάζει περισσότερο με ένα πάζλ που πρέπει να τοποθετήσεις σωστά όλα τα κομμάτια (σ.σ. όχι μόνο όσα θεωρείς ή έχεις ακούσει ότι έχουν σημασία) για να δεις τη σωστή εικόνα και να πάρεις το σωστό αποτέλεσμα!

Ευχαριστώ πολύ για το χρόνο που επενδύσατε να διαβάσετε την αρθρογραφία μου! Αν θέλετε να ενημερώνεστε για κάθε νέο μου άρθρο, ελάτε να συνδεθούμε στο Facebook, κάνοντας “like” την προσωπική μου σελίδα στο σύνδεσμο http://www.facebook.com/milessisgeorge ή σε οποιοδήποτε από τα άλλα κοινωνικά δίκτυα που έχω παρουσία και βρίσκονται στο τέλος (footer) της σελίδας. Σας ευχαριστώ, Γιώργος Μίλεσης

References

  1. Reinhardt Μ, Thearle MS, Ibrahim M, Hohenadel MG, Bogardus C, Krakoff J, and SB Votruba. A Human Thrifty Phenotype Associated With Less Weight Loss During Caloric Restriction. Diabetes, May 2015 DOI: 10.2337/db14-1881
  2. de Jonge L, Bray GA, Smith SR, Ryan DH, de Souza RJ, Loria CM, Champagne CM, Williamson DA, Sacks FM. Effect of diet composition and weight loss on resting energy expenditure in the POUNDS LOST study. Obesity (Silver Spring). 2012 Dec; 20(12):2384-9.
  3. Weinsier RL, Nagy TR, Hunter GR, Darnell BE, Hensrud DD, Weiss HL. Do adaptive changes in metabolic rate favor weight regain in weight-reduced individuals? An examination of the set-point theory. Am J Clin Nutr. 2000 Nov; 72(5):1088-94.
  4. Rosenbaum M, Goldsmith R, Bloomfield D, Magnano A, Weimer L, Heymsfield S, Gallagher D, Mayer L, Murphy E, Leibel RL. Low-dose leptin reverses skeletal muscle, autonomic, and neuroendocrine adaptations to maintenance of reduced weight. J Clin Invest. 2005 Dec; 115(12):3579-86.
  5. Rosenbaum M, and RL Leibel. Adaptive thermogenesis in humans. Int J Obes (Lond). 2010 Oct;34 Suppl 1:S47-55
  6. Johannsen DL, Knuth ND, Huizenga R, Rood JC, Ravussin E, Hall KD. Metabolic slowing with massive weight loss despite preservation of fat-free mass. J Clin Endocrinol Metab. 2012 Jul;97(7):2489-96

Μοιραστείτε το περιεχόμενο της σελίδας ...
Email this to someonePrint this pageShare on Facebook45Share on Google+0Share on LinkedIn1Tweet about this on Twitter

Tags: , , , , , , , , , , ,