Εσύ, πόσο εκτιμάς το συκώτι σου;

Τι ξέρεις πραγματικά για το συκώτι (σ.σ. ήπαρ) σου; Έχεις ακούσει ποτέ για το πόσες δουλειές κάνει;

Πόσο σημαντικό γρανάζι της μηχανής είναι;

Παίζει κυρίαρχο ρόλο στον ανθρώπινο μεταβολισμό, ενώ αποθηκεύει γλυκογόνο, καταστρέφει τα ερυθροκύτταρα, συνθέτει τις πρωτεΐνες του πλάσματος, παράγει ορμόνες και τη χολή και απομακρύνει τις τοξικές ουσίες από το σώμα.

Δυστυχώς, το ακούραστο αυτό εργοστάσιο κάποια στιγμή… εξαντλείται και αρχίζει να βγάζει προβλήματα. Κι ενώ το πρώτο αίτιο βλάβης που θα σκεφτείς (σωστά) είναι το αλκοόλ και τα φάρμακα, θα σου εξηγήσω στις επόμενες γραμμές τη σημαντικότερη lifestyle βλάβη που ονομάζουμε λιπώδη διήθηση (σ.σ. υπάγεται στην ευρεία κατηγορία μη αλκοολικής ηπατικής νόσου).

Δεν είναι τόσο σπάνια όσο θα πίστευες: η λιπώδης διήθηση του ήπατος επηρεάζει περίπου 25% του παγκόσμιου πληθυσμού (1)! Σχετίζεται με παχυσαρκία, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και με άλλες διαταραχές που χαρακτηρίζονται από την αντίσταση στις δράσεις της ινσουλίνης. Αν δεν διαγνωσθεί, μπορεί να προχωρήσει σε σοβαρή ηπατική βλάβη και συνοδά προβλήματα υγείας.

Τι είναι όμως η λιπώδης διήθηση ήπατος;

Συμβαίνει όταν μεγάλη ποσότητα λίπους αποθηκεύεται στα ηπατικά κύτταρα. Αν και είναι φυσιολογικό τα κύτταρα αυτά να περιέχουν ένα μικρό ποσοστό λίπους, το ήπαρ θεωρείται λιπώδες όταν περιέχει περισσότερο από 5% λίπος (2).

Η προαναφερθείσα μη αλκοολική ηπατική νόσος, παρότι είναι το αρχικό αναστρέψιμο στάδιο, μπορεί να οδηγήσει μια πιο σοβαρή κατάσταση που ονομάζεται ηπατική στεάτωση, που περιλαμβάνει μεγαλύτερη συγκέντρωση λίπους και φλεγμονή που τραυματίζει τα ηπατικά κύτταρα. Αυτό με τη σειρά του οδηγεί σε ίνωση, καθώς τα ηπατικά κύτταρα τραυματίζονται επανειλημμένα και πεθαίνουν.

Δυστυχώς, δεν μπορούμε να προβλέψουμε αν το λιπώδες ήπαρ θα προχωρήσει σε στεάτωση, που αυξάνει τον κίνδυνο κίρρωσης και καρκίνου (3,4). Επιπλέον, η μη αλκοολική ηπατική νόσος σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας, διαβήτη και νεφροπάθειας (5,6).

Τι προκαλεί την ηπατική διήθηση;

Στους προκλητικούς παράγοντες της εναπόθεσης λίπους στο συκώτι περιλαμβάνονται:

  1. παχυσαρκία, καθώς αφορά μικρού βαθμού φλεγμονή που προωθεί αποθήκευση λίπους στο συκώτι (2,3),
  2. υπερβολικό κοιλιακό λίπος (7),
  3. αντίσταση στην ινσουλίνη, που αυξάνει την εναπόθεση λίπους στα ηπατικά κύτταρα (8),
  4. υψηλή πρόσληψη επεξεργασμένων υδατανθράκων, ειδικά σε συνδυασμό με διαβήτη τύπου 2 και μεταβολικό σύνδρομο (9),
  5. κατανάλωση ζάχαρης και ζαχαρούχων ποτών, αφού η φρουκτόζη φαίνεται πως οδηγεί σε ηπατική συγκέντρωση λίπους σε παιδιά και ενήλικες (10) και
  6. φτωχή εντερική υγεία, από τη στιγμή που έρευνες υποδεικνύουν ότι η ανισορροπία της εντερικής χλωρίδας, τα προβλήματα με τον εντερικό φραγμό (leaky gut) κ.α. μπορεί να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη μη αλκοολικής ηπατικής νόσου (11).

Δεν θα το καταλάβεις εύκολα…

Όπως μπορείς να φανταστείς, πρόκειται για νόσο της… καλοπέρασης! Επειδή τα συμπτώματα (αν υπάρχουν) είναι πολύ κοινότυπα, είναι εύκολο να τα προσπεράσεις. Πώς να ξεχωρίσεις άλλωστε την κόπωση, την αδυναμία, ένα ελαφρύ κοιλιακό πόνο ή τυμπανισμό στη δεξιά ή κεντρική κοιλιακή χωρά; Μόνο αν κάνεις αιματολογικές εξετάσεις θα βρεις αυξημένες τιμές ηπατικών ενζύμων, ινσουλίνης και τριγλυκεριδίων. Και μη νομίζεις ότι πρέπει να κουβαλάς άπειρα περισσότερα κιλά στην… πλάτη σου: το πολύ λιπαρό φαγητό, τα πολλά γλυκά και η κοιλίτσα που έκανες τελευταία πρέπει να σε υποψιάσουν!

Και αν διαγνωσθώ, τι πρέπει να κάνω;

Τα πρώτα βήματα είναι να χάσεις βάρος (12,13), να φτιάξεις σωστά τον τρόπο που τρως και να μην κάνεις υπερβολές (σ.σ. ειδικά με το φαγητό εκτός σπιτιού). Σε μια τρίμηνη μελέτη σε υπέρβαρους ενήλικες, η μείωση της ενεργειακής του πρόσληψης κατά 500 θερμίδες/μέρα, είχε ως αποτέλεσμα απώλεια βάρους κατά 8% και σημαντική μείωση στο score ηπατικής απόθεσης λίπους (13). Ακόμα και να ξαναπάρεις κάποια από αυτά τα κιλά, φαίνεται ότι το όφελος από τη βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη και του ποσοστού ηπατικού λίπους, μπορεί να διατηρηθεί (14)!

Αν και το προφανές θα ήταν να ελαχιστοποιήσεις το λίπος που προσλαμβάνεις από το φαγητό, έρευνα υποστηρίζει ότι μόνο το 16% των περιστατικών προκαλούνται από υπερβολική κατανάλωση λίπους. Αντίθετα, αυτό που αποθηκεύεται στα ηπατικά κύτταρα φαίνεται ότι προέρχεται κυρίως από λιπαρά οξέα στο αίμα και κατά 26% από μια διαδικασία που ονομάζεται de novo λιπογένεση (15). Κατά αυτήν, η περίσσεια των υδατανθράκων μετατρέπεται σε λίπος. Ο ρυθμός της λιπογένεσης αυξάνει με υψηλή πρόσληψη τροφίμων και ποτών πλούσιων σε φρουκτόζη (16).

Αντίθετα, η δίαιτα φτωχή σε επεξεργασμένους υδατάνθρακες (σ.σ. Μεσογειακή ή χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη) φαίνεται πως βοηθά στην αναστροφή της λιπώδης διήθησης (17,18). Ειδικά η Μεσογειακή δίαιτα φαίνεται να μειώνει την εναπόθεση ηπατικού λίπους και να αυξάνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη (17).

Εκτός όμως από το να περιορίσεις τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες, θα πρέπει να συμπεριλάβεις  στην καθημερινότητά σου μονοακόρεστα λιπαρά από ελαιόλαδο, αβοκάντο ή ξηρούς καρπούς (19), πράσινο τσάι (20) και 10-14gr υδατοδιαλυτών φυτικών ινών από σιτηρά (κριθάρι, βρώμη), φρέσκα και αποξηραμένα φρούτα, λαχανικά και όσπρια (21).

Επιπρόσθετα, αποδεικνύεται πως τα συμπληρώματα ω-3 λιπαρών οξέων (22), berberine (23) και γαϊδουράγκαθου (24) μπορούν να συνεισφέρουν στην υπαναχώρηση της ηπατικής διήθησης και στην αύξηση ευαισθησίας στην ινσουλίνη. Θα πρέπει όμως, σε κάθε περίπτωση, να έχεις καθοδήγηση και επίβλεψη ιατρού ή κλινικού διαιτολόγου.

Τέλος, θα πρέπει να κάνεις άσκηση, ακόμα και χαμηλής έντασης, ώστε να στοχεύσεις στη μείωση του ηπατικού (45, 46) και του κοιλιακού λίπους (47).

…Φτιάξ’ τα όλα (με βοήθεια)

Σε κάθε περίπτωση όμως, η όποια παρέμβαση πρέπει να σχεδιαστεί προσεκτικά και εξατομικευμένα, ώστε να επιτευχθεί πρόοδος σε όλους τους τομείς που σχετίζονται με τη νόσο: τριγλυκερίδια, ηπατικά ένζυμα και ποσοστό ηπατικού λίπους, αντίσταση στην ινσουλίνη, σπλαχνικό λίπος, σωματικό βάρος κ.α.

Ευχαριστώ πολύ για το χρόνο που επενδύσατε να διαβάσετε την αρθρογραφία μου! Αν θέλετε να ενημερώνεστε για κάθε νέο μου άρθρο, ελάτε να συνδεθούμε στο Facebook, κάνοντας “like” την προσωπική μου σελίδα στο σύνδεσμο http://www.facebook.com/milessisgeorge ή σε οποιοδήποτε από τα άλλα κοινωνικά δίκτυα που έχω παρουσία και βρίσκονται στο τέλος (footer) της σελίδας. Σας ευχαριστώ, Γιώργος Μίλεσης.

References

  1. Younossi ZM, Koenig AB, Abdelatif D, Fazel Y, Henry L, Wymer M. Global epidemiology of nonalcoholic fatty liver disease-Meta-analytic assessment of prevalence, incidence, and outcomes. Hepatology. 2016 Jul;64(1):73-84
  2. Ahmed M. Non-alcoholic fatty liver disease in 2015. World J Hepatol. 2015 Jun 18; 7(11): 1450–1459.
  3. Magee N, Zou A, and Y Zhang. Pathogenesis of Nonalcoholic Steatohepatitis: Interactions between Liver Parenchymal and Nonparenchymal Cells Biomed Res Int. 2016; 2016: 5170402.
  4. Wong CR, Nguyen MH, Lim JK. Hepatocellular carcinoma in patients with non-alcoholic fatty liver disease. World J Gastroenterol. 2016 Oct 7; 22(37):8294-03.
  5. Jaruvongvanich V, Wirunsawanya K, Sanguankeo A, Upala S. Nonalcoholic fatty liver disease is associated with coronary artery calcification: A systematic review and meta-analysis. Dig Liver Dis. 2016 Dec;48(12):1410-17
  6. Kikuchi A, Takamura T. Where does liver fat go? A possible molecular link between fatty liver and diabetes. J Diabetes Investig. 2016 Aug 31. doi: 10.1111/jdi.12573. [Epub ahead of print]
  7. Kim D, Kim WR. Non obese Fatty Liver Disease. lin Gastroenterol Hepatol. 2016 Aug 28. pii: S1542-3565(16)30608-5
  8. Gaggini Μ, et al. Non-Alcoholic Fatty Liver Disease (NAFLD) and Its Connection with Insulin Resistance, Dyslipidemia, Atherosclerosis and Coronary Heart Disease. Nutrients. 2013 May; 5(5): 1544–60.
  9. Tajima R, Kimura T, Enomoto A, Yanoshita K, Saito A, Kobayashi S, Masuda K, Iida K. Association between rice, bread, and noodle intake and the prevalence of non-alcoholic fatty liver disease in Japanese middle-aged men and women. Clin Nutr. 2016 Oct 8. pii: S0261-5614(16)31278-X. doi: 10.1016/j.clnu.2016.09.034. [Epub ahead of print]
  10. Schwarz JM, Noworolski SM, Wen MJ, Dyachenko A, Prior JL, Weinberg ME, Herraiz LA, Tai VW, Bergeron N, Bersot TP, Rao MN, Schambelan M, Mulligan K. Effect of a High-Fructose Weight-Maintaining Diet on Lipogenesis and Liver Fat. J Clin Endocrinol Metab. 2015 Jun; 100(6):2434-42.
  11. He X, Ji G, Jia W, and H Li. Gut Microbiota and Nonalcoholic Fatty Liver Disease: Insights on Mechanism and Application of Metabolomics. Int J Mol Sci. 2016 Mar; 17(3): 300.
  12. Elias MC, Parise ER, de Carvalho L, Szejnfeld D, Netto JP. Effect of 6-month nutritional intervention on non-alcoholic fatty liver disease. Nutrition. 2010 Nov-Dec;26(11-12):1094-9
  13. Scaglioni F, Marino M, Ciccia S, Procaccini A, Busacchi M, Loria P, Lonardo A, Malavolti M, Battistini NC, Pellegrini M, Carubbi F, Bellentani S. Short-term multidisciplinary non-pharmacological intervention is effective in reducing liver fat content assessed non-invasively in patients with nonalcoholic fatty liver disease (NAFLD). Clin Res Hepatol Gastroenterol. 2013 Sep; 37(4):353-8.
  14. Haufe S, Haas V, Utz W, Birkenfeld AL, Jeran S, Böhnke J, Mähler A, Luft FC, Schulz-Menger J, Boschmann M, Jordan J, Engeli S. Long-lasting improvements in liver fat and metabolism despite body weight regain after dietary weight loss. Diabetes Care. 2013 Nov;36(11):3786-92
  15. Donnelly KL, Smith CI, Schwarzenberg SJ, Jessurun J, Boldt MD, Parks EJ. Sources of fatty acids stored in liver and secreted via lipoproteins in patients with nonalcoholic fatty liver disease. J Clin Invest. 2005 May; 115(5):1343-51.
  16. Paglialunga S, and CA Dehn. Clinical assessment of hepatic de novo lipogenesis in non-alcoholic fatty liver disease. Lipids Health Dis. 2016; 15: 159.
  17. Ryan MC, Itsiopoulos C, Thodis T, Ward G, Trost N, Hofferberth S, O’Dea K, Desmond PV, Johnson NA, Wilson AM. The Mediterranean diet improves hepatic steatosis and insulin sensitivity in individuals with non-alcoholic fatty liver disease. J Hepatol. 2013 Jul; 59(1):138-43.
  18. Ramon-Krauel M, Salsberg SL, Ebbeling CB, Voss SD, Mulkern RV, Apura MM, Cooke EA, Sarao K, Jonas MM, Ludwig DS. A low-glycemic-load versus low-fat diet in the treatment of fatty liver in obese children. Child Obes. 2013 Jun; 9(3):252-60.
  19. Bozzetto L, Prinster A, Annuzzi G, Costagliola L, Mangione A, Vitelli A, Mazzarella R, Longobardo M, Mancini M, Vigorito C, Riccardi G, Rivellese AA. Liver fat is reduced by an isoenergetic MUFA diet in a controlled randomized study in type 2 diabetic patients. Diabetes Care. 2012 Jul; 35(7):1429-35.
  20. Sakata R, Nakamura T, Torimura T, Ueno T, Sata M. Green tea with high-density catechins improves liver function and fat infiltration in non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) patients: a double-blind placebo-controlled study. Int J Mol Med. 2013 Nov;32(5):989-94
  21. Rocha R, Cotrim HP, Siqueira AC, Floriano S. [Nonalcoholic fatty liver disease: treatment with soluble fibres]. Arq Gastroenterol. 2007 Oct-Dec; 44(4):350-2.
  22. Pacifico L, Bonci E2, Di Martino M3, Versacci P1, Andreoli G1, Silvestri LM1, Chiesa C4. A double-blind, placebo-controlled randomized trial to evaluate the efficacy of docosahexaenoic acid supplementation on hepatic fat and associated cardiovascular risk factors in overweight children with nonalcoholic fatty liver disease Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2015 Aug;25(8):734-41.
  23. Zhu X, Bian H, Gao X. The Potential Mechanisms of Berberine in the Treatment of Nonalcoholic Fatty Liver Disease. Molecules. 2016 Oct 14; 21(10). pii: E1336.
  24. Aller R, Izaola O, Gómez S, Tafur C, González G, Berroa E, Mora N, González JM, de Luis DA. Effect of silymarin plus vitamin E in patients with non-alcoholic fatty liver disease. A randomized clinical pilot study. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2015 Aug; 19(16):3118-24.
  25. Cassidy S, Thoma C, Hallsworth K, Parikh J, Hollingsworth KG, Taylor R, Jakovljevic DG, Trenell MI. High intensity intermittent exercise improves cardiac structure and function and reduces liver fat in patients with type 2 diabetes: a randomised controlled trial. Diabetologia. 2016 Jan; 59(1):56-66.
  26. Balducci S, Cardelli P, Pugliese L, D’Errico V, Haxhi J, Alessi E, Iacobini C, Menini S, Bollanti L, Conti FG, Nicolucci A, Pugliese G; Italian Diabetes Exercise Study (IDES) Investigators. Volume-dependent effect of supervised exercise training on fatty liver and visceral adiposity index in subjects with type 2 diabetes The Italian Diabetes Exercise Study (IDES). Diabetes Res Clin Pract. 2015 Aug; 109(2):355-63.

Μοιραστείτε το περιεχόμενο της σελίδας ...
Email this to someonePrint this pageShare on Facebook245Share on Google+0Share on LinkedIn2Tweet about this on Twitter

Tags: , , , , , , , , , , , ,